Deel 4. Erica

Omschrijving: Villa Erica

Kapellensteenweg 82, Kalmthout.

Bouwperiode: ca. 1874–1875 (bouwjaar 1874) staat op de voorgevel vermeld; de Inventaris dateert het geheel "circa 1875". 

Opdrachtgever: gebouwd voor J.D. Winckelmann toenmalig consul van Venezuela in Antwerpen.

Uitbreiding: in 1877–1878 werd de villa uitgebreid; nadien bleef ze ongewijzigd 

Stijl en typologie

• Stijl: eclecticisme met duidelijke "koloniale" invloeden (zoals men die kende uit Europese huizenbouw in tropische/subtropische context): laag volume, brede dak overstekken, galerijen/veranda's, decoratief exterieur.

• Typologie: een relatief bescheiden buitenverblijf/landhuis (eerder buitenhuis dan groot stedelijk herenhuis).

Bouwkundige kenmerken (exterieur)

• Massa & dak: compact, één bouwlaag boven een volledige kelder, onder een licht hellend maar breed overkragend zadeldak; op de nok staat een opengewerkte lantaarn.
• Galerijen & veranda: dak loopt door over galerijen (noord- en zuidzijde) en een ruime veranda, typisch voor de "koloniale" referentie.
• Gevelbeeld: bakstenen gevels op arduinen plint, met witgeschilderde/pleisterbanden die horizontaal markeren; metselwerk is versierd met ruit- en sterpatronen.
• Voorgeveldetail: puntgevel met o.a. oeils-de-boeuf; aan de ingang een waaiervormige luifel in ijzer en glas met art-nouveau-inslag (waarschijnlijk later toegevoegd, begin 20e eeuw).

Park en bijgebouwen

• Parkdomein: L-vormig park met hoogstammig groen; aan de straatzijde ligt een vijver die volgens de Inventaris verband houdt met een oudere kleiput/potterij (mogelijk 16e–17e eeuw).
• Koetshuis met paardenstallen: aanwezig op het domein, evenwijdig aan het hoofdgebouw (belangrijk onderdeel van het erfgoedensemble).

Erfgoedstatus

• Beschermd monument sinds 21-03-2000: de bescherming omvat villa + park + koetshuis/paardenstallen. 

Kijklijst ter plaatse – 8 dingen om te spotten

1. Brede dakoverstekken (schaduw/luifelwerking) als "koloniaal" gebaar.
2. Galerijen/veranda waar het dak over doorloopt.
3. Opengewerkte lantaarn op de nok (ventilatie/ornament).
4. Baksteen met witgeschilderde/pleisterbanden die het gevelbeeld horizontaal "stapelen".
5. Ruit- en sterpatronen in het metselwerk (decoratieve textuur).
6. Oeil-de-boeuf in de puntgevel (rond venster).
7. Luifel in ijzer en glas met art-nouveau-inslag aan de ingang (waarschijnlijk later toegevoegd).
8. In het ensemble: park met vijver + koetshuis/paardenstallen (maakt het geheel "villa + domein" i.p.v. alleen een huis).

Het perceel waarop de villa staat, kreeg na de Tachtigjarige Oorlog (1648) de naam Peysblokse (peys=vrede). In het -eveneens beschermde- park staan zeldzame bomen waaronder een ginkgo. Opvallend is de grote vijver uit 1692, die hoorde bij een verderop gelegen pottenbakkerij. Naar de latere eigenaars Adriaan en Louis Hoppenbrouwers wordt hij de Hoppenvijver genoemd.